على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2374
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رفتن . و عظعظ الجبان : سپسايگى رفت آن بددل از صف معركه و برگشت . و عظعظ فى الجبل : برآمد بر آن كوه . و عظعظت الدابة : دم جنبانيد و رفت آن ستور با تنگى نفس و نفس زنان . و قولهم : لا تعظنى و تعظعظى ( بصيغة النهى و الامر للمخاطبة ) يعنى اندرز مكن مرا و بسوى نفس خود برگرد و آن را پند ده . عظل ( azl ) م . ع . عظلت الكلاب عظلا ( از باب نصر و سمع ) : بر روى يكديگر رفتند سگان بگشنى . عظل ( ozol ) ع . ج . عاظل . عظلام ( ezl m ) ا . ع . گرد و غبار تاريككننده . عظلم ( ezlem ) ا . ع . شب تاريك . و شيرهء درخت و يا گياهى كه بدان رنگ كنند . و يا وسمه . عظلمة ( azlamat ) ا . ع . تاريكى . عظلى ( azl ) ع . ج . عاظل . عظم ( azm ) ا . ع . استخوان . ج : اعظم و عظام و عظامة . و عظم الرحل : چوب پالان بىدوال و ادات . و عظم الفدان : تختهء پهن فدان . و عظم وضاح : يك نوع بازى مرتازيان را . عظم ( azm ) م . ع . عظم الرجل عظما ( از باب نصر ) : زد بر استخوان آن مرد . و عظم الكلب : استخوان خورانيد آن سگ را . عظم ( azm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استخوان . عظم ( ozm ) ا . ع . بزرگى و كلانى . و بسيارى . و جماعت كثير . و عظم الشيئ : بيشتر آن چيز . و در تعجب گويند : عظم البطن بطنك : چه بزرگ شكمى است شكم تو . عظم ( ozm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلانى و بزرگى و عظمت . و اهميت . و تكبر و بزرگ منشى . عظم ( ozm ) و ( azm ) ا . ع . عظم الامر : معظم آن كار و عمده و اصل آن كار . و كذلك عظم الامر . عظم ( azam ) ا . ع . عظم الطريق : ميانهء راه . و گشادگى و فراخى راه . عظم ( ezam ) ا . ع . بزرگى و كلانى ضد صغر . عظم ( ezam ) م . ع . عظم عظما و عظامة . مر . عظامة . عظم ( ezam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلانى و بزرگى . و حشمت و عظمت . و جسامت . و هنگفتى . و پرى . عظماء ( ozam ' ) ع . ج . عظيم . عظمات ( azam t ) ا . ع . عظمات القوم : سرداران و مهتران قوم . عظمة ( azmat ) م . ع . عظم الرجل عظمة ( از باب نصر ) : زد بر استخوان آن مرد . عظمة ( ozmat ) ا . ع . بالشچهاى كه زنان بر سرين بندند تا كلان نمايد . عظمة ( azamat ) ا . ع . بزرگى . و خودنمائى . و ناز . و گردنكشى و بزرگمنشى و كبر و نخوت . و عظمة الله : بزرگوارى خداوند متعال . و عظمة الذراع : ستبرى بازو . و عظمة الساعد : آن جزء از ساعد كه متصل بآرنج و عضلهناك است و آن جزئى كه متصل به كف و باريك و بىعضله است - اسلة نامند . و عظمة اللسان : آنچه ستبر باشد از زبان . عظمة ( azemat ) ا . ع . زنى كه آزمند نرهء بزرگ و حريص بر آن باشد . عظمت ( azamat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - و بزرگى و بزرگوارى . و جاه و جلال و شوكت و حشمت و ابهت و شكوه . عظموت ( azamut ) ا . ع . بزرگى . و خودنمائى . و ناز . و گردنكشى و بزرگ منشى و نخوت . عظمى ( azm ) ا . ع . كبوترى كه رنگش مايل بسپيدى باشد . عظمى ( ozm ) ص . ع . - مؤنث اعظم يعنى بزرگ و بزرگتر . عظمى ( ozm ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگ . و وزارت عظمى : مقام بزرگترين وزيران و مقام وزير اول و صدر بزرگ . عظو ( azv ) م . ع . عظاه عظوا ( از باب نصر ) : زشت كرد آن را . و عظا زيدا : هلاك كرد زيد را بزهر خورانيدن . و عظا فلانا : باز گردانيد فلان را از نيكى . و عظا عمروا : به زبان گزيد عمرو را و يا غايب كرد آن را . و نيز عظو : بد گفتن . و لقى فلان ما عجاه و ما عظاه اى شدة . عظوب ( ozub ) م . ع . عظب عظبا و عظوبا . مر . عظب . عظور ( azur ) ا . ع . ممتلى از هر شرابى كه باشد . ج : عظر . عظى ( azi ) و عظيان ( azy n ) ص . ع . شتر آماسيده شكم از خوردن عنظوان . عظيب ( ezyabb ) ص . ع . عظيب الخلق ( xalq ) : مرد بزرگ جثه . و عظيب الخلق ( xolq ) : مرد بدخوى . عظير ( ezyar ) و ( ezyarr ) ص . ع . كوتاه بالا و تواناى درشت اندام . و تند و ترنجيده و بدخوى . عظيم ( azim ) ص . ع . بزرگ و كلان . ج : عظام و عظماء . و فربه . و امير و حاكم . و يكى از صفات بارىتعالى . و عظيم القدر : بزرگ قدر و مرتبه .